Strona główna        Aktualności        Oferta / ceny        Galeria        Flora Karkonoszy        Kontakt        
 


FLORA KARKONOSZY


KARKONOSKIE OGRODY

Jak głosi legenda, w dawnych czasach Duch Gór Liczyrzepa pokłócił się z diabłem o to, który z nich stworzy piękniejszy ogród. Zakład wygrał Duch Gór, a pozostałością po tym jest niezwykle bogata flora Karkonoszy. Okolica słynie z kwiecistych łąk i tajemniczych lasów w których rosną lecznicze zioła. Karkonosze porastają rośliny typowo górskie, a nawet występujące poza Karkonoszami tylko w Skandynawii i Alpach. Łącznie występuje tu ponad 200 gatunków. Nieco mniej surowy klimat u podnóża gór dał szansę na rozwój roślinności mniej odpornej na zimno.

Na terenie Kotliny Jeleniogórskiej krajobraz zdominowały pola uprawne i rozległe kompleksy stawów rybnych.


W dolnych partiach Karkonoszy (regiel dolny - 400 - 800 m. n. p. m.) prym wiodą lasy świerkowe wprowadzone sztucznie na ten teren przez człowieka w XIX i XX wieku. W okolicach zamku Chojnik, Zachełmia i Przesieki zachowały się na szczęście fragmenty naturalnych dla Karkonoszy lasów bukowo - jodłowych.

Natomiast naturalnie występujący świerk oraz nieco urozmaicające krajobraz jawory i jarzębiny porastają karkonoskie zbocza do wysokości 1300 - 1400 metrów (regiel górny). Runo górskich masywów porastają rzadkie zioła i takie rośliny jak sasanka alpejska, dzwonek Scheutzera, goryczka trojeściowa, szarotka norweska.



Niegdyś z karkonoskich ziół wyrabiano słynne w całej Europie lekarstwa. Zajmujący się tym laboranci mieszkali w okolicach Miłkowa, Sosnówki. W lasach można było spotkać zielarki zbierające zioła i gotujące je w kotłach. Nic więc dziwnego, że po okolicy krążyły opowieści o czarownicach. Ostatecznie zielarze zostali wyparci przez cech licencjonowanych lekarzy i zielarska wiedza w dużym stopniu przepadła.



Górskie szczyty opanowała niska, ale gęsta kosodrzewina - rozpoznawalny symbol Karkonoszy. Typowy dla znacznie wyższych gór i północnej Skandynawii krajobraz nazwano strefą alpejską. W polodowcowych kotłach zachowały się nawet relikty epoki lodowcowej. Po czeskiej stronie granicy miejsca porośnięte przez alpejską roślinność nazwano "ogródkami" - czyżby na pamiątkę zakładu Liczyrzepy z diabłem?



Najwyższe szczyty, jak np. Śnieżkę, Wielki Szyszak, Tępy Szczyt, Czarną Kopę porastają trawy, mchy i porosty. Z rzadka zdarzyć się może drobny pierwiosnek.


W samym środku tego roślinnego zamieszania znalazła się szkółka drzew i krzewów "Kosówka" w Sosnówce. Tylko tutaj można zaopatrzyć swoje górskie ogrody w rośliny zahartowane, które przetrwają w srogim karkonoskim klimacie. Dobrze, że o "Kosówce" nie wiedział diabeł; wtedy zapewne wygrałby zakład z Liczyrzepą o najpiękniejszy ogród...



 

Rośliny rzadkie i prawnie chronione, występujące w Karkonowskim Parku Narodowym.

 

Ogród założony przez Liczyrzepę okazał się bardziej okazały niż myślałem.


W Karkonoszach występuje kilkadziesiąt gatunków roślin, które w Polsce są pod ochroną. Są też inne rośliny, które są zagrożone wymarciem, nie są jednak wpisane na listę roślin chronionych, ponieważ występują tylko na terenie parku (parków) narodowego (narodowych) i już z tego względu są objęte ochroną. Aby bogata flora Karkonoszy nie wyginęła, a ogród założony w dawnych czasach przez Liczyrzepę pozostał równie piękny i bogaty dla następnych pokoleń, postanowiliśmy w naszej szkółce wydzielić kwaterę, która jest stopniowo obsadzana tymi roślinami.

Warto je poznać!

Część z nich można już kupić w szkółce. Będziemy stale powiększać wybór roślin chronionych do kupienia w Kosówce. Warto je wprowadzić do naszych ogrodów. Każdy może mieć choć fragment ogrodu Liczyrzepy pod własnym domem! Przyczyni się to do lepszego poznania tych roślin, a co za tym idzie – lepszej i skuteczniejszej ich ochrony! Im więcej roślin chronionych będziemy sadzić, tym większe bądą szanse, że nie wyginą!

Przedstawiamy listę rzadkich roślin występujących w Karkonowskim Parku Narodowym. Będziemy do nich stopniowo dodawać zdjęcia, ponieważ sama nazwa większości osób niewiele mówi.

Zapraszamy do szkółki Kosówka!


   Drzewa iglaste


     Cis pospolity (Taxus baccata)       więcej
     Sosna drzewokosa, sosna błotna (Pinus rhaetica)
     Sosna górska, kosodrzewina, kosówka (Pinus mugo)       więcej

   Drzewa liściaste


     Brzoza omszona karpacka (Betula pubescens subsp. carpatica)
     Jarząb szwedzki (Sorbus intermedia)       więcej

   Krzewy i krzewinki


     Barwinek pospolity (Vincia minor)       więcej
     Bażyna obupłciowa (Empetrum hermaphroditum)       więcej
     Czeremcha skalna (Padus petraea)
     Kalina koralowa (Viburnum opulus)       więcej
     Kłokoczka południowa (Staphylea pinnata)
     Kruszyna pospolita (Frangula alnus)
     Porzeczka czarna (Ribes nigrum)       więcej
     Porzeczka skalna (Ribes petraeum)       więcej
     Wawrzynek wilczełyko (Daphne mezereum)       więcej
     Wierzba lapońska (Salix lapponum)       więcej
     Wierzba zielna (Salix herbaceae), jest dwupienną, płożącą krzewinką       więcej

   Cibory i turzyce


     Turzyca patagońska (Carex magellanica)
     Turzyca tęga (Carex bigelowii subsp. rigida)
     Wełnianeczka alpejska (Baeorthryon alpinum) - wiechlinowiec ciborowaty       więcej
     Wełnianeczka darniowa (Baeorthryon cespitosum subsp. Cespitosum)

   Paprotniki, widłaki i psylot


     Paprotka zwyczajna (Polypodium vulgare)       więcej
     Paprotnik ostry (Polystichum lonchitis)
     Podejźrzon księżycowy (Botrychium lunaria) – psylot
     Podrzeń żebrowiec (Blechnum spicant)       więcej
     Poryblin jeziorny (Isoetes lacustris) - widłak wodny
     Rozrzutka alpejska (Woodsia alpina), w Karkonoszach jest tylko 11 roślin
     Widlicz alpejski (Diphasiastrum alpinum)
     Widlicz cyprysowy (Diphasiastrum tristachyum)
     Widlicz Isslera (Diphasiastrum issleri)
     Widlicz spłaszczony (Diphasiastrum complanatum)
     Widliczka ostrozębna (Selaginella selaginoides)
     Widłak goździsty (Lycopodium clavatum)
     Widłak jałowcowaty (Lycopodium annotinum)
     Wroniec widlasty (Huperzia selago)
     Zmienka górska (Cryptogramma crispa)

   Storczyki


     Gołek białawy (Leucorchis albida)
     Kruszczyk szerokolistny (Epipactis helleborine)
     Kukułka Fuchsa (Dactylorhiza fuchsii)       więcej
     Kukułka plamista (Dactylorhiza maculata)       więcej
     Kukułka sudecka (Dactylorhiza psychrophila)
     Kukułka szerokolistna (Dactylorhiza majalis)
     Listera jajowata (Listera ovata)
     Listera sercowata (Listera cordata)
     Ozorka zielona (Coeloglossum viride)
     Podkolan biały (Platanthera bifolia)
     Podkolan zielonawy (Platanthera chlorantha)
     Storzan bezlistny (Epipogium aphyllum)
     Żłobik koralowy (Corallorhiza trifida)

   Pozostałe byliny


     Arcydzięgiel litwor (Angelica archangelica subsp. Archangelica)       więcej
     Arnika górska - Arnika montana       więcej
     Biedrzeniec mniejszy skalny (Pimpinella saxifraga subsp rupestris)
     Bluszcz pospolity (Hedera helix)       więcej
     Ciemiężyca zielona (Veratrum lobelianum)       więcej
     Czosnek siatkowaty (Allium victorialis)       więcej
     Czosnek syberyjski (Allium sibiricum)       więcej
     Dziewięciornik błotny (Parnassia palustris)
     Dziewięćsił bezłodgowy (Carlina acaulis)       więcej
     Dzwonek karkonoski (Campanula bohemica)       więcej
     Dzwonek szerokolistny (Campanula latifolia)       więcej
     Gęsiówka alpejska (Arabis alpina)       więcej
     Gnidosz sudecki (Pedicularis sudetica subsp. sudetica), jest półpasożytem       więcej
     Goryczka trojeściowa (Gentiana asclepiadea)       więcej
     Gółka długoostrogowa (Gymnadenia conopsea subsp. Conopsea)
     Gółka wonna (Gymnadenia odoratissima)
     Jastrzębiec czarniawy (Hieracium nigrescens)
     Jastrzębiec Fritzego (Hieracium fritzei)
     Jastrzębiec karkonoski (Hieracium corconticum)
     Jastrzębiec przenętowy (Hieracium prenanthides subsp. Fiekii)
     Jastrzębiec przenętowy (Hieracium prenanthides subsp. pseudofiekii)
     Jastrzębiec rurkokwiatowy (H. tubulosum)
     Jastrzębiec ryfejski (Hieracium riphaeum)
     Jastrzębiec zębatolistny (Hieracium glandulosodentatum)
     Konwalia majowa (Convallaria majalis)       więcej
     Kopytnik pospolity (Asarum europaeum)       więcej
     Krokus wiosenny (Crocus vernus)       więcej
     Kuklik górski (Geum montanum)       więcej
     Liczydło górskie (Streptopus amplexifolius)       więcej
     Lilia złotogłów (Lilium martagon)       więcej
     Malina moroszka (Rubus chamaemorus), jest byliną dwupienną       więcej
     Mniszek karkonoski (Taraxacum alpestre)
     Naparstnica zwyczajna (Digitalis grandiflora)       więcej
     Niebielistka trwała (Swertia perennis subsp. Alpestris)       więcej
     Omieg górski (Doronicum austriacum)
     Orlik pospolity (Aquilegia vulgaris)
     Pierwiosnek maleńki (Primula minima)       więcej
     Pierwiosnek wyniosły (Primula elatior)       więcej
     Przetacznik alpejski (Veronica alpina)
     Przetacznik stokrotkowy (Veronica bellidioides) – uważany wcześniej za wymarły
     Przytulia sudecka (Galium sudeticum)       więcej
     Przytulia wonna (Galium odoratum)
     Przywrotnik karkonoski (Alchemilla corcontica)
     Rojnik pospolity (Jovibarba sobolifera)       więcej
     Rosiczka okrągłolistna (Drosera rotundifolia)       więcej
     Różeniec górski (Rhodiola rosea)       więcej
     Rzeżucha gorzka Opiza (Cardamine amara)
     Rzeżucha rezedolistna (Cardamine resedifolia)       więcej
     Sasanka alpejska (Pulsatilla alba)       więcej
     Skalnica bazaltowa (Saxifraga moschata subsp. Basaltica)       więcej
     Skalnica mchowata (Saxifraga bryoides)       więcej
     Skalnica naprzeciwlistna (Saxifraga oppostifolia)       więcej
     Skalnica śnieżna (Saxifraga nivalis)       więcej
     Szarota drobna (Gnaphalium supinum)       więcej
     Tojad dzióbaty (Aconitum variegatum subsp. Variegatum)       więcej
     Tojad sudecki (Aconitum plicatum subsp. Plicatum)       więcej
     Zawilec narcyzowy (Anemone narcissifolia)       więcej
     Zdrojek źródlany (Montia fontana)

   Rośliny jednoroczne


     Goryczuszka polna (Gentianella campestris) – może być też dwuletnia
     Świetlik maleńki (Euphrasia minima) - półpasożyt

   Mchy


     Długoszyj piłkowany (Tayloria serrata)
     Gładysz paprociowaty, gładyszek tępolistny (Homalia trichomanoides)
     Krzewik źródliskowy (Thamnobryum alopecurum)
     Naleźlina śnieżna (Andreaea nivilis)
     Pędzliczek norweski (Syntrichia norwegica)
     Podsadnik kulisty (Splachnum sphaericum)
     Torfowiec Lindberga (Sphagnum lindbergii)
     W sumie jeszcze ok. 50 innych gatunków!
     Widłoząb sudecki (Dicranum sendtneri)

   Porosty


     Wzorzec alpejski (Rhizocarpon alpicola)

 

Warto wiedzieć!

730-430 tys. lat temu, w okresie zlodowacenia południowopolskiego, do podnóży Sudetów dotarł ostatni lądolód ze Skandynawii, a wraz z nim dotarły rośliny tam rosnące. Tak się złożyło, że dzisiaj możemy w Karkonoszach podziwiać 9 gatunków, między innymi wierzbę lapońską, która potrafiła zaaklimatyzować się i dotrwać do naszych czasów! Ocieplenie klimatu i cofnięcie się lodowca nie spowodowały wyginięcia tej rośliny! Dlatego jest reliktem glacjalnym, czyli rośliną reliktową.

 

Myślę, że na Pogórzu Karkonoskim mogłaby z powodzeniem rosnąć w niejednym ogrodzie.

 

Rośliny reliktowe – to gatunki pochodzące z różnych regionów geograficznych, mogą to być też relikty polodowcowe (glacjalne) występujące na stosunkowo niewielkim obszarze.

1. Naleźlina śnieżna (Andreaea nivilis)
2. Turzyca tęga (Carex bigelowii subsp. Rigida
3. Turzyca patagońska (Carex magellanica)
4. Gnidosz sudecki (karkonoski) (Pedicularis sudetica)
5. Malina moroszka (Rubus chamaemorus)
6. Wierzba lapońska (Salix lapponum)
7. Skalnica śnieżna (Saxifraga nivalis)
8. Torfowiec Lindberga (Sphagnum lindbergii)
9. Pędzliczek norweski (Syntrichia norwegica)

 

Rośliny endemiczne Karkonoszy – rośliny, które występują w stanie naturalnym tylko w Karkonoszach i nigdzie indziej na świecie. Są to:
1. Przywrotnik karkonoski (Alchemilla corcontica)
2. Dzwonek karkonoski (Campanula bohemica) – występowanie: Hala Szrenicka, Pod Łabskim Szczytem, Złotówka, Polana, na przełęczach i w kotłach polodowcowych. Jest gatunkiem zagrożonym wyginięciem. Jego populacja szacowana jest na kilkaset osobników.
3. Przytulia sudecka (Galium sudeticum)
4. Jastrzębiec karkonoski (Hieracium corconticum)
5. Jastrzębiec rurkokwiatowy (Hieracium tubulosum)
6. Jastrzębiec Fritzego (Hieracium fritzei)
7. Jastrzębiec ryfejski (Hieracium riphaeum)
8. Jastrzębiec zębatolistny (Hieracium glandulosodentatum)
9. Jastrzębiec czarniawy (Hieracium nigrescens)
10. Jastrzębiec przenętowy (Hieracium prenanthides subsp. Fiekii)
11. Jastrzębiec przenętowy (Hieracium prenanthides subsp. pseudofiekii)
12. Gnidosz sudecki (Pedicularis sudetica subsp. sudetica)
13. Biedrzeniec mniejszy skalny (Pimpinella saxifraga subsp rupestris)
14. Skalnica bazaltowa (Saxifraga moschata subsp. Basaltica)
15. Mniszek karkonoski (Taraxacum alpestre)

 

Przypominam, że w parkach narodowych wszystkie rośliny są pod ochroną! Żadnych nie można niszczyć, wykopywać, zrywać kwiatów, owoców, nasion! Pamiętajmy o tym.

 

Chciałbym podziękować dyrekcji i kierownictwu Karkonoskiego Parku Narodowego za zdjęcia niektórych roślin, które mogłem wykorzystać i opublikować na tej stronie, oraz za przekazanie szkółce kilkunastu gatunków roślin chronionych, które można u nas już oglądać.


Jeśli ktoś zauważył jakiś błąd lub chciałby dodać coś ciekawego, proszę o kontakt na adres szkółki.

 

Tadeusz Korzycki

 

Listę roślin reliktowych i endemicznych na podstawie książki: Ekosystemy nieleśne Karkonoskiego Parku Narodowego, autorów Ludwik żołnierz, Bronisław Wojtuń, Lilia Przewoźnik.






Zdjęcia umieszczone na stronie www.podgorzyn.pl/kosowka są własnością
SZKOŁKI DRZEW I KRZEWÓW KOSÓWKA w Sosnówce i mogą być wykorzystywanie wyłącznie za zgodą autora.

© www.podgorzyn.eu Design by przesieka team.
stat4u